Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü Tarafından "İlk Yerli Adli Genetik Kiti" Üretildi

İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü öğretim üyelerinden Dr. Gönül Filoğlu yürütücülüğünde “Adli Kimliklendirmede Kullanılmak Üzere InDeL Lokuslarına Ait Kit Geliştirilmesi” projesi kapsamında, TÜBİTAK 1005 - Yeni Fikirler ve Ürünler Araştırma Destek Programı desteğiyle "36-InDelpleks" paneli/kiti geliştirildi.

Prof. Dr. Faruk Aşıcıoğlu, Dr. Öğr. Üyesi Özlem Bülbül, Dr. Öğr. Üyesi Tuğba Ünsal, Uzman Mol. Biyolog Hüseyin Karadayı ve doktora öğrencileri Arzu Düvenci ve Sebahat Polat’tın yer aldığı projede, geliştirilen 36-InDelpleks paneli/kiti, Ankara ve İstanbul Kriminal Daire Başkanlığı'ndan uzmanların, İstanbul Jandarma Kriminal laboratuvarı'ndan uzmanların ve Adalet Bakanlığı Adli Tıp Kurumu Başkanlığı Biyoloji İhtisas Dairesi Başkan ve uzmanlarının katıldığı toplantı ile muhataplarına tanıtıldı. Ülkemizde geliştirilen ilk yerli adli genetik kiti olan ürün, katılımcılar tarafından beğeniyle karşılandı.



“Adli Kimliklendirmede Yeni Bir Yöntem: 36-InDelpleks paneli/kiti”

Adli bilimlerde gerek olay yerinden gelen örneklerin kimliklendirilmesinde gerekse kayıp insanların kimliklendirilmesinde ve nesep tayininde DNA üzerinde bulunan polimorfik markırlardan yararlanarak yapılmaktadır.   Bunun için de yaygın olarak STR (Short Tandem Repeats- kısa tekrar dizinleri) lokusları kullanılmaktadır. STR lokusları rutin adli genetik analizlerde halen yaygın olarak kullanılmasına rağmen, birçok vakada olay yerinden gelen aşırı derecede bozulmuş biyolojik örneklerde tipleme sorunları yaşanabilmekte ve sonuç alınamamaktadır. Son yıllarda bu sistemlere alternatif olarak SNP  (Single Nucleotide Polymorphism) markırları kullanılmaya başlanmıştır.  Ancak STR’ nin büyük amplikonlara ve yüksek mutasyon oranına sahip olması ve SNP’lerin de pahalı, uzun ve kamaşık yönteme ihtiyaç duymasından dolayı adli bilimciler STR ve SNP markırlarının avantajlarını birleştiren  insersiyon/delesyon polimorfizmine (InDeL) yönelmiştir.


Bir veya birkaç bazın eklenmesi veya çıkarılması sonucu oluşan insersiyon-delesyon (InDel) polimorfizmi adli kimliklendirmede genetik işaret olarak kullanılmaya başlanmıştır. InDel lokuslarının en büyük avantajı degrede örneklerde tiplendirme başarısının yüksek olması, tekniğinin basit, ucuz olması ve birçok lokusunun aynı anda çalışılabiliyor olmasıdır.

Bu lokuslar, DNA üzerinde daha az yer kapladıkları (50-200 bç) için çeşitli çevresel faktörlere maruz kalmış, bozulmuş ve az miktardaki örneklerde STR markırlarına göre daha başarılı profilleme yapılabilmektedir. Ayrıca mutasyon oranları düşük olduğundan özellikle babalık, annelik ve akrabalık tayinlerinde STR ile yapılan analizlerde bir veya iki lokusta rastlanabilen dışlamaların görüldüğü olgularda STR markırlarına tamamlayıcı olarak kullanılabilmektedirler. 

TUBİTAK tarafından desteklenen projede, otozomal kromozomlar üzerinde bulunan 34-InDeL ve cinsiyet belirleyici 1-Y InDel ve AMG  (Ameogenin) lokusundan oluşan 36-InDelplex paneli /kiti geliştirilmiştir. 36-InDelpleks ile başka genetik markırlara gerek kalmadan kimliklendirmede, annelik/babalık ve akrabalık ilişkilerinin tayininde kullanılabilecektir.

STR markırlarına tamamlayıcı olacak nitelikte 36 InDeL lokusundan oluşan bu kitin/panelin optimizasyonu ve validasyonu yapılarak; tekrarlanabilirliği, analiz eşik değeri ve en az kullanılabilecek DNA miktarı gibi parametreleri belirlendi. Aynı zamanda beklemiş, bozunmuş ve eser miktardaki örneklerde çalışılarak adli olgularda uygulanabilirliği saptandı. Ayrıca olgu çözümü için gerekli istatiksel hesaplamaların yapılabilmesi için Türkiye populasyon çalışması yapılarak InDel panelinin gen sıklıkları belirlendi. Böylece Türkiye’deki kriminal laboratuvarlarda olgu çözümünde kullanılabilir bir kit haline getirilmiş oldu.


Sonuç olarak, InDel markırlarından oluşan, Türkiye popülasyonu için yüksek polimorfizm gösteren ve adli kimliklendirmede kullanılabilir yeni bir panel (36-InDelpleks) geliştirilmiştir. Panelin, ilk önce ulusal patent başvurusu yapılacak daha sonra da uluslararası patent başvurusu gerçekleştirilecektir. Geliştirilen 36-InDelpleks panelinin Türkiye’de adli bilimlerde kullanılabileceği belirlenmiş olup Türk kriminal laboratuvarlarında (Adalet Bakanlığı Adli Tıp Kurumu, Emniyet Genel Müdürlüğü Kriminal Polis Laboratuvarları, Jandarma Genel Komutanlığı Kriminal Daire Başkanlığı Kriminal Laboratuvarları, Üniversitelerin Adli Tıp Enstitüleri) babalık- akrabalık testlerinde ve degrede DNA örneklerinin analizinde STR markırlarına tamamlayıcı olarak kullanılabilecektir.


Öne Çıkan Haberler

Üniversitemizin Akademik Yükseltilme ve Atama Kriterleri Yenilendi

Büyükçekmece Yerleşkesi Kreş ve Anaokulu Hizmet Vermeye Başladı

İÜC Kardiyoloji Enstitüsü, Sağ Kalp Kapak Yetersizliği Tedavisinde Türkiye'de Bir İlki Gerçekleştirdi

Yenilenen Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Göz Hastalıkları Ameliyathanesi Hizmete Açıldı

İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa'dan "Tasarım Beceri Atölyeleri"ne Akademik Destek

Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Öğrencilerinden Köylerde Sağlık Taraması